04 jul 2017

Erwin kreeg grip op eigen leven terug
‘Je kunt het niet voor een ander invullen’

‘Autonoom zijn, me autonoom voelen en  de dingen doen die ík wil doen.’ Aan het woord is Erwin (50). In 2011 kreeg hij een zware beroerte (CVA) die zijn leven drastisch veranderde. Samen met HilverZorg probeerde hij tijdens het experiment Eigen regie de grip op zijn leven terug te krijgen.

Erwin is de jongste inwoner van Lopes Dias. Voordat hij vanwege zijn hersenletsel in het woonzorgcentrum kwam wonen, werkte hij als verpleegkundige in de verslavingszorg. De Hilversummer houdt van pittig eten, van sport, hij kookt graag en voelt zich het liefst onderdeel van de maatschappij. Maar hoe houd je de regie over je eigen leven als je niet meer zelfstandig kunt wonen?

Stel dat er een wonder gebeurt?

HilverZorg heeft veel van Erwin geleerd als het gaat om het gesprek over eigen regie, vertelt Anoeshka de Waard, welzijnsmedewerker bij HilverZorg.  ‘We hadden afgesproken een ‘wondervraag’ te stellen: ‘Stel dat er een wonder gebeurt en je wordt morgen weer kerngezond wakker, wat doe je dan?’ Maar dat bleek niet de juiste vraag. Erwin antwoordde dat hij zou gaan douchen om vervolgens iedereen gedag te zeggen en naar huis te gaan.’

‘Daarna vroeg ik hem hoe zijn dag er nu uitziet. Maar ook die vraag bood me niet de opening die ik nodig had om het gesprek op eigen regie te brengen en dus stelde ik de derde vraag: ‘Hoe ziet jouw ideale dag eruit?’ Deze vraag leidde wel tot concrete antwoorden: ‘Niet hoeven wachten, afspraak is afspraak, weer muziek kunnen maken en meer bewegen om aan te sterken.’ Erwin gaf aan meer zelf te willen bepalen. Opeens was er een basis om eigen regie bespreekbaar te maken.’

Niet voor een ander invullen

‘Een veelgemaakte denkfout was: Eigen regie? Dat doe ik toch al?’, zegt Anoeshka. ‘Maar zelfs op het moment dat je iemand drie keuzes aanbiedt, geef je iemand niet de eigen regie. Misschien heeft je cliënt wel een veel beter idee waar je zelf nooit op zou zijn gekomen. Ik heb van het experiment geleerd om elke keer weer opnieuw ergens open ingaan. Zonder te denken: ‘Dit zou wel eens een oplossing kunnen zijn’, of: ‘Misschien vindt iemand dit wel leuk. Daar moet je niet eens over nadenken! Je kunt het niet voor mensen invullen.’

Wijkmanager Marion Verhey: ‘Het is een uitdaging op deze manier te werken. Het zit zó ingebakken in zorgprofessionals om taakgericht te werken dat ze toch steeds de neiging hebben om daar weer in te vervallen. Je moet dus continu in dialoog blijven over het onderwerp eigen regie en het langzaam laten inslijten. Wie zijn de mensen met wie we werken? Wat zijn hun wensen en behoeftes? Ook moet je ambassadeurs inzetten die het actief uitdragen. Het is een kwestie van onderhouden en verdiepen. Maar dat eigen regie onze cliënten meerwaarde biedt, is inmiddels duidelijk.’

Lekker Thais eten

Erwin wilde weer zelf koken en af en toe lekker Thais eten. Ook wilde hij op zijn eigen manier bewegen zonder mee te hoeven doen met de ‘bejaardengymnastiek’. Maar boven alles wilde hij zichzelf nuttig maken. Dat lukte via het werkervaringsbedrijf Heelo waar Anoeshka hem attent op maakte. ‘En nee, ik heb zijn keuze niet beïnvloedt’, zegt ze. Ook maakte Erwin een hulpmiddel waarmee hij - ondanks zijn verstoorde bewegingscoördinatie - een pan in een veilige positie kan houden. Anoeshka: ‘Als hij nu vraagt of het goed is dat hij wat te eten klaarmaakt, zegt hij eigenlijk dat hij het fijn vindt als er af en toe iemand meekijkt of het goed gaat, maar we nemen het hem niet meer uit handen.’